واکنشها به تصمیم جنجالی Sony در کنار گذاشتن دیسک فیزیکی بازیها از پلی استیشن همچنان ادامه دارد. برای مشاهده ادامه مطلب با تک سیرو همراه باشید.
حقایق تلخ زندگی و گذر زمان دارد روی سرمان آوار میشود؛ در حالی که خیلیهایمان با آخرین جام جهانی مسی و رونالدو هنوز کنار نیامدهایم، Sony با پتک سنگینش کار را در حقمان یکسره کرد. ماجرا از جایی شروع شد که سونی در یک بیانیه بیرحمانه و قاطع خبر از کنار گذاشتن همیشکی دیسکهای بازی را داد. به این ترتیب از ژانویه 2028 دیگر هیچ دیسک بازی برای کنسول PS5 عرضه نخواهد شد و هر آنچه که هست و نیست در قالب یک سری اکانت دیجیتالی و دانلود بازیها به ما غالب میشود. این قضیه خصوصاً برای ما ایرانیها که رابطهیمان با دنیای دیجیتال و اینترنت همیشه پرفراز و نشیب است ابداً مطلوب و خوشایند نیست. با این حال سونی خواه ناخواه تصمیمش را گرفته است! اما دست بر قضا تمام اجزای صنعت گیم نسبت به این خبر واکنشهای تند و شدیدی داشتهاند.
همه چیز از کرونا شروع شد!
فیل اسپنسر یک دهه پیش درست در زمانی که سکان هدایت کنسول ایکس باکس را برعهده گرفت، رویای کنار گذاشتن دیسکهای بازی را داشت. راستش نه او و نه هیچ کس دیگری نمیتوانستند این خیال پردازی را عملی کنند. تا این که معضل بزرگ کرونا در سال 2018 سر و کلهاش پیدا شد. واقعهای که گرچه سود کلانی به صنعت گیم تزریق کرد اما همان اندازه به حوزه فروش دیسکهای بازی صدمه اساسی زد. از آن به بعد بود که هم سونی و هم مایکروسافت بیشترین تمرکزشان را روی کنسولهای بدون دیسک درایو و فروش دیجیتالی بازیها گذاشتند. البته دلایل فقط به کرونا محدود نمیشود؛ افزایش سرعت اینترنت، گسترش فروشگاههای آنلاین و محبوبیت سرویسهای اشتراکی همگی نشانههایی بودند که آینده تلخ دیسکهای بازیها را فریاد میزدند.
فروشگاههای بازی بعد از تصمیم پلی استیشن: دست روی دست نخواهیم گذاشت!
واکنشها اما به تصمیم سونی بسیار شدیدتر از آن چیزی بود که فکرش را میکردیم! خصوصاً فروشگاههای بازی که عملاً سونی را مورد هجمههای اساسی قرار دادند. به عنوان مثال فروشگاه اسپانیایی Game در بیانیهای اعلام کرد که دیگر سکوت نخواهد کرد و از همه علاقهمندان به بازیهای ویدیویی خواست برای دفاع از آنچه «مالکیت واقعی بازیها» مینامد، کنار یکدیگر بایستند. از طرفی فروشگاه Loot Box Gaming که از محبوبترینهای بازار نیز به حساب میآید، از گیمرها خواست با لغو اشتراک سرویسهایی مانند PlayStation Plus، مخالفت خود را با این سیاست نشان دهند. حتی فروشگاه مستقل VGP Video Game Plus نیز با انتشار بیانیهای کوتاه نسبت به این تصمیم پلی استیشن و عواقب جبران ناپذیر آن هشدار داد. چنین واکنشی طبیعی هم به نظر میرسد؛ فروشگاههای گیمینگ سراسر جهان بیشتر از هر کس دیگری طعم تلخ تصمیم جدید Sony را خواهند چشید.
آینده صنعت گیم در خطر است
کنار گذاشتن دیسک و نسخه فیزیکی بازیها دقیقاً به مثابه یک انقلاب اساسی در حوزه تجارت گیمینگ است. شاید در نگاه اول این قضیه صرفاً یک تغییر ساده باشد، اما در عمل تمامی کسب و کارهای گیمینگ را تحت تاثیر قرار میدهد. به عنوان مثال فروشگاههایی مانند Game، CeX و GameStop سالهاست که بیشترین درآمد خودشان را از نسخه فیزیکی بازیهای پلی استیشن و فروش دیسکهای دسته دوم دارند. با حذف دیسک، این چرخه اقتصادی عملاً از بین خواهد رفت و کشتی بسیاری از تاجران هم به گل مینشیند. علاوه بر این، گیمرها هم دیگر قابلیت خرید بازیهای کارکرده با قیمت مناسب را نخواهند داشت و ناچار خواهند بود برای تجربه یک بازی بیشترین هزینه ممکن را متحمل شوند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند چنین تغییری میتواند قیمت رقابتی فروشگاهها و جنگ بر سر بازار را کاهش دهد و آن را به سمت رکود بکشاند.
نگرانی اصلی از حذف دیسکهای پلی استیشن؛ هرج و مرج بیسابقه!
نه فقط فروشگاههای معتبر صنعت گیم بلکه بسیاری از فعالان و کارشناسان نیز در قبال این تصمیم جنجالی پلی استیشن ابراز نگرانی کردهاند. بنیاد Video Game History Foundation در بیانیهای اعلام کرد که پایان دیسکهای فیزیکی هرچند قابل پیشبینی بود، اما پیامدهای بلندمدت آن بسیار فراتر از آن چیزی است که هر کسی تصور میکند. بنا به گفتهی این بنیاد، مهمترین چالش پیش رو نبود قوانین مناسب برای حفظ و آرشیو نسخههای دیجیتالی بازیهاست است. از نگاه تحلیلگران این بنیاد، اگر فروشگاههای آنلاین در آینده تعطیل شوند یا اصلاً بنا به تصمیم بازیساز، بازی از فروشگاهها پاک شود، عملاً دسترسی به عنوان مذکور از بین میرود.
نقض قانون مالکیت پلی استیشن
سونی بارها با گوشه و کنایه این ادعا را مطرح کرده است که خرید یک بازی به معنای مالکیت واقعی آن نیست. در عوض خریدار با خرید یک بازی، مجوز تجربه آن را کسب خواهد کرد. یعنی برخلاف نسخههای فیزیکی که کاربر تماماً مالک بازی است، در نسخههای دیجیتالی تجربه بازی کاملاً وابسته به حساب کاربری گیمر و سیاستهای شرکت ناشر است. پس اگر یک بازی از فروشگاه حذف شود، پشتیبانی متوقف گردد یا حتی حساب کاربری فرد با مشکل مواجه شود، دسترسی به محتوای خریداری شده نیز ممکن است از بین برود. اگر به یاد داشته باشید، سونی بارها چنین بحرانی را در حوزه فیلمهای سینمایی تجربه کرده بود و عملاً به منجلاب حاشیه فرو رفت. طبیعتاً این اتفاق میتواند به معنای نقض قانون مالکیت گیمر باشد. طبیعتاً گیمرها هم در برابر چنین معضلی نسبت به پلی استیشن سکوت نخواهند کرد و حاشیهها بیش از پیش هم خواهند شد.
ایکس باکس؛ ادامه مسیر پلی استیشن؟
نگرانیها تنها به پلیاستیشن محدود نمیشود. فیل اسپنسر به عنوان مدیر برند ایکس باکس سالهای سال رویای حذف دیسک بازیها را در سر داشت. اما حالا که آشا شارما جایگزین وی شده است کسی از سیاستهای آتی ردموندیها خبر چندانی ندارد. البته گزارشهای منتشر شده در روزهای اخیر ادعا میکنند که کنسول نسل بعدی مایکروسافت با اسم رمز Project Helix نیز احتمالاً بدون درایو دیسک عرضه خواهد شد. با این حال این مورد را نباید فراموش کنیم که مایکروسافت مثل سونی محدودیتهای مالی ندارد و دستش برای هر گونه برنامه ریزی باز است. چه بسا آشا شارما تصمیم بگیرد برای جبران خلاء بازیهای فیزیکی در بازار و ضربه زدن به پلی استیشن، همچنان از عرضه نسخه فیزیکی بازیها هم پشتیبانی کند. اما اگر آنها هم تصمیم مشابه سونی را اتخاذ کنند، دیگر باید فاتحه دیسک بازیها را خواند.
واکنش معنادار هیدئو کوجیما به اخبار پلی استیشن
هیدئو کوجیما هم سابقه دور و درازی در انتقاد به عرضه تماماً دیجیتالی بازیها دارد. او سال 2022 یک مرتبه درباره انتشار دیجیتالی عناوین حوزه سرگرمی انتقاداتی داشت و حالا در سال 2026 مجدداً توئیت 4 سال پیش خودش را بازنشر کرد. او صراحتاً درباره تصمیم جدید پلی استیشن میگوید:
در نهایت، حتی دادههای دیجیتال نیز دیگر به اختیار خود افراد در مالکیتشان نخواهد بود. هر زمان که تغییر یا حادثه بزرگی در جهان، یک کشور، یک دولت، یک ایدئولوژی یا یک جریان رخ دهد، ممکن است دسترسی به آنها ناگهانی قطع شود. دیگر نخواهیم توانست آزادانه به فیلمها، کتابها و موسیقیهایی که دوستشان داشتهایم دسترسی داشته باشیم. من به کسی تبدیل میشوم که چیزی در اختیار ندارد. این همان چیزی است که از آن میترسم. این طمع نیست.
آخرین فرصت کلکسیونرها و طرفداران نسخههای فیزیکی
بلافاصله بعد از بیانیه سونی درباره کنار گذاشتن دیسکهای بازی، بازار بازیهای فیزیکی با یک هرج و مرج اساسی روبرو شد. بسیاری از مخاطبین اعتقاد دارند تا ژانویه 2028 بازار دیسکهای فیزیکی قرار است به اوج خودشان برسند. چرا که تقریباً این بازه زمانی را میتوان آخرین دوران برای کلکسیون بازیهای فیزیکی قلمداد کرد. خودتان هم خوب میدانید که کلکسیون کردن بازیهای فیزیکی تا چه اندازه در جهان مطلوب و محبوب گیمرهاست. پس چیزی حدود یک سال و نیم زمان باقی مانده تا گیمرها با خرید دیسک فیزیکی بازیها بار و بندیل کلکسیون خودشان را برای همیشه ببندند. صدالبته بازار بازیهای کارکرده فیزیکی هم جان دوبارهای خواهد گرفت. میتوان گفت این رونق یک و نیم ساله، چیزی مثل نواختن نوازندههای کشتی تایتانیک در آخرین لحظات پیشاز غرق شدن کشتی است!
خوب یا بد، درست یا غلط سونی تصمیمش را بالاخره گرفت. از شما چه پنهان این واقعه تاریک و تلخ برای صنعت گیم در نهایت یک روزی فرا میرسید. سونی هم بهتر از هر کس دیگری میدانست که باید تا قبل از عرضه پلی استیشن 6 تکلیف را برای همه روشن کند. حالا آنها میتوانند با کاهش قیمت قابل ناشی از حذف دیسک درایو، کنسول PS6 را به بازار عرضه کنند. از سوی دیگر همزمانی بیانیه سونی با اطلاعیه راکستار مبنی بر عرضه بدون دیسک GTA VI باعث شد تا صنعت گیم خواه ناخواه با این تصمیم تلخ کنار بیاید.
نظر شما چیست؟ آیا شما همچنان با عرضه نسخه فیزیکی بازیها موافق هستید؟ در قسمت کامنتها دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید.
