همین اول کار، تبریک میگم به همه کساایی که ادعا داشتن که GTA 6 هر موقع که با هر قیمتی عرضه بشه میخرن. خب؛ خبر خوب اینه که صنعت گیم حرفشون رو شنید الان هم وارد عصر جدیدی شدیم که از راکستار گیمز شروع شد.
هایپ و هیاهو خیلی وقته که در خصوص بازی GTA 6 بسیار بالاست؛ مخصوصاً از زمانی که خب… سال ۲۰۲۲ بود. بد نیست یه نگاه به اون زمان بندازیم که خیلی وقته ازش گذشته، اما تا الان که این یادداشت رو دارم مینویسم؛ تنها منبع گیمپلی بازی GTA 6 هست.
قبل از یادآوری اون خاطره، باید بگم که در وهله اول، این یادداشت کلاً نظرات شخصی من هست. منی که به عنوان منتقد و خبرنگار، ۱۴ سال توی صنعت گیم فعالیت داشتم. بنابراین هرچی که میخونید، خروجی تفکرات اینجانب هست و منتسب به هیچ رسانه یا فروشگاهی نیست.
دوم اینکه علاقه من به استودیوی بازیسازی راکستار گیمز (Rockstar Games) بی انتهاست و این رو هیچکس نمیتونه منکر بشه. اما من معتقدم که بعد از تغییر و تحولات بنیادین این شرکت توی سال ۲۰۲۰، راکستار عجیب و غریب شد. حتی مدیراش تصمیمات پشت پرده عجیبی میگیرن. من از آینده راکستار میترسم؛ بنابراین هدفم فقط آگاه کردن کامیونیتی گیمی هست که شاید اگه یه صدا فریاد بزنه، میتونه اون اثرگذاری عالی رو نشون بده.
هکر ۱۷ سالهای که راکستار گیمز رو به زمین کوبید
وای از روز ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲؛ روزی که توی فروم GTA یه کاربر جدیدی با نام کاربری teapotuberhacker اومد و بالای ۹۰ فایل ویدیویی منتشر کرد. این آدم ادعا داشت که تمام فوتیجهایی که میبینید، از نسخه در حال توسعه بازی بعدی GTA هست که توی Vice City جریان داره. ادعاهای teapoutuberhacker با شایعاتی که ۱ سال قبلش منتشر شده بود، همخونی داشت. بنابراین روز به روز گمانهزنیها راجع به صحت ویدیوها بیشتر شد.
سرانجام راکستار گیمز اطلاعات لو رفته رو تایید کرد. سازنده بازی GTA 6 توی بیانیهای که داشتن، گفتن که:
اخیراً دچار نفوذ شبکهای شدیم که در آن، شخص ثالثی به صورت غیرقانونی به اطلاعات محرمانه سیستمهای ما دسترسی پیدا کرد.
راکستار برای این قضیه خیلی ناامید شده بود! هرچند که اونها ادعا کردن این افشای گسترده اطلاعات، تاثیری روی انگیزه و روحیه تیم سازنده نذاشته و همچنان سازندهها مصمم هستن برای ساخت بازی.
هکر کی بود؟
آریون کورتاژ، ۱۷ ساله از بریتانیا تونست راکستار رو به زمین بکوبه. شاید هممون اینطوریم که یه بچه ۱۷ ساله و چه به این حرفا، اما جالبه بدونید که آریون عضو گروه هکری بینالمللی به نام Lapsus$ بود. به این بچه سال، لقب «مغز متفکر گروه» رو داده بودن؛ چون تونسته بود با رهبری پروژهای، اوبر رو هک کنه.
یوبیسافت، انویدیا و روالت، از شرکتهایی بودن که توسط این نوجوان با استعداد هک شدن. این آدم، این نخبه، این متفکر تکنولوژی تنها کسیه که تا امروز بخشی از نقشه، جهان و گیمپلی بازی GTA 6 رو بهمون نشون داده. حتی توی مدرسه ویژه اوتیسمیها تحصیل میکرده و پدرش مدعی بوده که پسرش توی کامپیوتر «خیلی خوبه».
دستگیری، فرار، و هک دوباره با یه دانگل تلویزیون!
داستان آریون کورتاژ اما خیلی عجیبتر از چیزیه که فکرشو بکنید. این بچه اولین بار ژانویه ۲۰۲۲ دستگیر شد. بعد مارس ۲۰۲۲ هم دوباره دستگیرش کردن. یعنی وقتی فقط ۱۷ سالش بود. ولی ماجرا اینجا تمومی نداره.
بعد از آزادی با قید وثیقه، یه اتفاق غیرمنتظره افتاد. هکرهای رقیب هویتش رو افشا کردن. پلیس هم برای حفاظتش بردش به یه هتل. لپتاپش؟ مصادره شده بود. فکر میکنید تمومه؟ نه بابا.
آریون کورتاژ با یه Amazon Fire TV Stick، یه تلویزیون هتل و یه گوشی موبایل، از همون اتاق هتل به سرورهای راکستار نفوذ کرد. بله، درست خوندید. آدمی که لپتاپ نداشت، با یه دانگل تلویزیون و سرویسهای ابری، بزرگترین لیک تاریخ بازیهای ویدیویی رو رقم زد.
کورتاژ بعدش به سیستم پیامرسانی داخلی راکستار نفوذ کرد و یه تهدید مستقیم نوشت:
«اگه ظرف ۲۴ ساعت باهام تماس نگیرید، سورسکد رو منتشر میکنم.»
وقتی جوابی نگرفت چی شد؟ همهچیز رو ریخت بیرون.
خسارت میلیون دلاری و حکم بستری نامحدود
راکستار به دادگاه گفت که این هک حدود ۵ میلیون دلار خسارت مستقیم وارد کرده. علاوه بر این، هزاران ساعت کار بازیابی لازم بوده تا همهچیز به حالت عادی برگرده.
وقتی بازی GTA V حدود ۲۶۵ میلیون دلار هزینه ساخت داشته و حالا GTA VI بیش از دو میلیارد دلار، طبیعتاً راکستار از این لیک عصبانی بود.
هیئت منصفه بریتانیایی آریون رو مجرم شناخت؛ اما چون اوتیسم شدید داشت و صلاحیت محاکمه عادی رو نداشت، قاضی حکم به بستری نامحدود در بیمارستان امنیتی داد.
حتی از داخل بیمارستان هم دست بردار نبود! تونست یه گوشی هوشمند پیدا کنه و درباره سورسکد دزدیده شده صحبت کنه. ارزیابیهای روانپزشکی نشون داد که کورتاژ «همچنان قصد بازگشت به جرائم سایبری رو داره.»
چرا اصلاً داستان هک مهمه؟
شاید بپرسید خب، هکر هک کرد، گرفتنش، تموم شد. چه ربطی به قیمت بازی داره؟
ربطش اینه: تنها دلیلی که ما، یعنی جامعه گیمرها، تا امروز حتی یه ذره گیمپلی از GTA 6 دیدیم، همین هک بود. نه راکستار نشونمون داد، نه تریلر گیمپلی منتشر کرد. یه بچه ۱۷ ساله اوتیسمی با یه کنترلر از اتاق هتل، بیشتر از تیم بازاریابی راکستار بهمون نشون داد.
و این دقیقاً نشوندهنده فلسفه جدید راکستاره که ما بهش میگیم کنترل مطلق.
- کنترل روی اطلاعات
- کنترل روی روایت
- کنترل روی نحوه مصرف محتوا
- و حالا… کنترل روی جیب ما
بنابراین وقتی از قیمت بازی حرف میزنیم، داریم از یه سیستم فکری صحبت میکنیم. سیستمی که از لیک ۲۰۲۲ شروع شد و الان با قیمتگذاری ۲۰۲۶ به اوجش رسیده.
راکستاری که دیگه نمیشناسیمش
من توی مقدمه گفتم که از تغییرات ۲۰۲۰ راکستار میترسم. بذارید توضیح بدم چرا.
در سال ۲۰۲۰، دن هاوزر یکی از بنیانگذاران راکستار گیمز و مغز خلاق پشت سری بازی GTA و Red Dead شرکت رو ترک کرد. این آدم نویسنده، تهیهکننده و حتی صداپیشه بود. کسی که راکستار رو به یکی از بزرگترین استودیوهای بازیسازی تاریخ تبدیل کرده بود.
جالبه که خود دن هاوزر در مصاحبهای با IGN در کامیککان سندیگو ۲۰۲۶ گفت: «من عاشق رسانههای فیزیکی هستم. فکر میکنم همه عاشقشن. اگه مردم اینو میخوان، شرکتها باید فراهمش کنن.» هرچند هاوزر دیگه نقشی در راکستار یا GTA 6 نداره، حرفهاش شدیداً با طرفداران همخوانی داشت.
رفتن دن هاوزر، راکستار رو در تو یه موقعیت سرنوشتساز قرار داد. راکستاری که دن هاوزر داشت، بازی میساخت و میذاشت کیفیت حرف بزنه. راکستاری که الان داریم، مدل کسبوکار GTA Online رو داره آروم آروم به بازی تکنفره هم تزریق میکنه.
۲۵ ژوئن ۲۰۲۶؛ روزی که سقف قیمت شکست
بالاخره اون روز رسید. راکستار اعلام کرد که بازی Grand Theft Auto 6 در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ برابر ۲۸ آبان ۱۴۰۵ عرضه میشه و پیشفروش از ۲۵ ژوئن برابر با ۴ تیر ۱۴۰۵ شروع شده. نسخه استاندارد ۷۹.۹۹ دلار و نسخه Ultimate Edition هم ۹۹.۹۹ دلار قیمتگذاری شدن.
بزرگترین بازی تاریخ، ۱۰ دلار از قیمت استاندارد بازیهای AAA فراتر رفت و به جای ۷۰ دلار، ۸۰ دلار شد.
خب ده دلار بیشتر. شاید بگید «فقط ده دلار؟» ولی مسئله ده دلار نیست. مسئله اینه که وقتی راکستار کاری رو انجام میده، هر ناشر دیگهای یادداشتبرداری میکنه. بالاخره اگه بزرگترین بازی روی زمین بتونه از پسش بربیاد، اونا هم میتونن، درسته؟
استراوس زلنیک چی گفت؟
حتی قبل از اعلام رسمی، مدیرعامل Take-Two حرفهای جالبی زده بود. زلنیک تو مصاحبه با رسانه وراتی گفته بود که قراره نیست دیسک فیزیکی بازی وجود داشته باشه و توی برنامه ما نیست. ولی بعداً حتی از یه «بخش فیزیکی بزرگ» حرف زد. از نظر فنی راست گفت که جعبه فیزیکی وجود داره. فقط توش یه تیکه کاغذ با یه کد هست، نه دیسک بلوری.
همچنین زلنیک ادعا کرد که میخواد اطمینان حاصل کنه «چیزی که مردم بابتش پول میدن، خیلی معقول به نظر برسه.» معقول! ولی بعداً هم ادعا کرد که «دیسکها واقعاً برای مصرفکننده منطقی نیستن» جملهای که خشم زیادی ایجاد کرد.
نسخه استاندارد ۸۰ دلاری؟ یا نسخه ناقص ۸۰ دلاری؟
اینجا است که داستان واقعاً تلخ میشه و اینجاست که من به عنوان کسی که ۱۴ سال توی این صنعت بوده، واقعاً نگران میشم. نسخه ۱۰۰ دلاری بازی چیزی فراتر از چند پیراهن و کلاه اضافه داره. نسخه آلتیمیت شامل دسترسی به چندین فروشگاه انحصاری درونبازی میشه که بازیکنان نسخه ۸۰ دلاری اصلاً بهشون دسترسی ندارن.
همچنین که ماشینها، سلاحها و آپشنهای تیونینگ انحصاری هم وجود داره. محتوا زیاده و بعضی طرفداران نگرانن که بدون پرداخت ۲۰ دلار اضافه، نسخه کوچکتر و ناقصتری از GTA 6 رو تجربه میکنن. قفل کردن فروشگاهها و ماموریتهای داستانی فرعی کار متفاوتیه. یعنی بازیکن نسخه استاندارد که ۸۰ دلار داده، توی دنیای بازی از کنار مغازههایی رد میشه که واقعاً نمیتونه واردشون بشه.
دقیقاً چی پشت دیوار پولی قفل شده؟
بذارید دقیق بگم چه محتوایی فقط با ۲۰ دلار اضافه باز میشه:
فروشگاههای قفل شده:
- فروشگاههای تیونینگ ماشین One-Eyed Willie’s و Rideout Customs
- فروشگاه لباس Stock 305
- سالن آرایش Sara’s Unisex Salon
- تاتوشاپ Electric Fang Tattoo
همه اینا احتمالاً روی نقشه نوشته شده:«فقط با نسخه Ultimate Edition باز هستن.»
مأموریتهای فرعی انحصاری:
- یکی درباره حمله به محوطه یکی از باندهای Southside Vice City و فرار با آیتمها و کالاهای قاچاق ویژه هست.
- دومیش هم درباره پیدا کردن ماشینهای کلاسیک رها شده برای یه مجموعهدار عجیب به اسم Wyman هست.
همچنین:
- وسایل نقلیه انحصاری، گزینههای شخصیسازی کاراکتر، فعالیتهای مخصوص جیسون و لوسیا و حتی لوکیشنهای کامل
حالا اینو تصور کنین که شما ۸۰ دلار دادید. دارید توی Vice City قدم میزنید و میرسید به یه فروشگاه لباس. درش قفله. چرا؟ چون ۲۰ دلار دیگه ندادید. خیلی جالبه بگم که یه کاربر توی انجمن ردیت نوشت:«تصور کن یه پاپآپ بیاد و بگه بازی رو با ۲۰ دلار آپگرید کن. اونم وقتی نزدیک این فروشگاهها میشی. مثل تبلیغ بازیای موبایلی میشه!»
واکنش طرفداران به محتوای قفل شده
کاربر Nicki این رویکرد رو نقد کرد و گفت:
«ذهنیت GTA Online داره آروم آروم وارد بازیهای تکنفره میشه.»
کاربر Kino enjoyer هم تاکید کرد که فروشگاهها تنها محتوای اصلی قفل شده نیستن و بعضی ماموریتهای فرعی هم در نسخه معمولی غیرقابل دسترسن. در مجموع، خیلی از طرفداران حس میکنن نسخه استاندارد بازی GTA 6 اساساً ناقصه. کاربری با نام pearasocial پیشنهاد کرد که نسخه Ultimate در واقع همون بازی پایهاس، منتها طبق استانداردهای عادی.
خب آخه ماجرا فقط درباره سالنهای آرایش و تتو شاپ نیست. کل قضیه درباره اینه که چی بعدش «عادی» میشه. خط قرمزی که راکستار ازش رد شد اصلاً موضوعش فقط قیمت نیست. مسئله نوع محتوایی هست که قفل شده. البته از اون طرف، کاربر MRUK1945 اشاره کرد که قفل کردن محتوا توسط راکستار چیز جدیدی نیست و Red Dead Redemption 2 هم بعضی ماموریتها رو برای نسخه Ultimate نگه داشته بود. ولی فرقش اینه که اونموقع کسی فروشگاههای درون بازی رو برای یه نسخه داستانی از بازی اصلی قفل نکرده بود.
دیسک فیزیکی؟ خداحافظ رفیق قدیمی
انگار ۸۰ دلار و محتوای قفل شده کافی نبود. راکستار گیمز تایید کرد که نسخه فیزیکی Grand Theft Auto VI شامل دیسک فیزیکی نیست. عزیزانی که نسخه جعبهای رو از فروشگاه تهیه کنن، فقط یه کد دانلود توی جعبه دارن که عملاً مثل خرید دیجیتال میمونه. بازیکنانی که هنوز به مالکیت فیزیکی، نگهداری بازی، فروش دستدوم یا صرفاً گذاشتن دیسک روی قفسه برای جمع کردن کلکسیون اهمیت میدن، این حرکت تقریباً تمام دلایل خرید نسخه فیزیکی رو از بین میبره.
چرا راکستار دیسک رو حذف کرد؟
پذیرفته شده ترین توضیح، جلوگیری از لیک گسترده هست. دقیقاً همون بلایی که ۱ ماه پیش از عرضه بازی The Last of Us Part 2 برای استودیوی ناتی داگ (Naughty Dog) رخ داد. تاریخ شهادت میده که کارمندان فروشگاهها و کسانی که زودتر محصول رو دریافت میکنن، قبل از روز عرضه، حتماً اون محصول رو استریم میکنن.
ولی ماجرا از این هم جالبتره:
- بعد از شایعه حذف دیسک، Reece «Kiwi Talkz» Reilly، مصاحبه کننده معروف با توسعهدهندهای فعال صنعت گیم، گفت که قویاً معتقده این ادعا لو رفتن گیمپلی به وسیله دیسک فیزیکی درسته و دلایلش رو توضیح داد.
- طرفداران سعی کردن با جعل هویت وارد دفاتر راکستار بشن
- بعضیها حتی با پهپاد (مگه جنگه!!!) نزدیک پنجرههای دفتر پرواز کردن تا فوتیج ببینن
آره، واقعی هستن از اینها! بنابراین میشه فهمید چرا راکستار اینقدر پارانوئید شده. ولی آیا مصرفکننده باید تاوان پارانویای یه شرکت رو بده؟
واکنش مردم به حذف دیسک
موج اعتراض سریع و تند بود. مخصوصاً از طرف کلکسیونرهای نسخههای فیزیکی و طرفدارای حفظ میراث بازیها که استدلال کردن بستهبندی و فروش این مدلی (عرضه نسخه فیزیکی با کد دانلود) اساساً گمراهکنندهست. چرا؟ چون شما میرید که یه کالای فیزیکی بخرید، ولی چیزی که در نهایت گیرتون میاد کد دانلود دیجیتالیه!
یه کاربر توی ایکس (توییتر) نوشت:
کل هدف از نسخه فیزیکی اینه که مال توئه. قرضش بدی، بذاریش تو قفسه، بفروشیش، بیست سال دیگه بدیش به بچهات. GTA 6 همه این فرصتا رو دور ریخت.
راکستار بالاخره جواب داد… ولی نه جوابی که میخواستید
بعد از موج اعتراضات، راکستار از طریق ایمیل پشتیبانی به مشتریان جواب داد و گفت:«ممنون که با پشتیبانی راکستار تماس گرفتید. لطفاً توجه داشته باشید که پیشفروش فعلی فقط برای نسخه دیجیتال هست؛ شما میتونید نسخه فیزیکی رو طی ماههای آینده تهیه کنید.»
ولی هالیوود ریپورتر گزارش داد:«در حال حاضر، هیچ برنامهای برای چاپ دیسکهای بازی GTA VI وجود نداره».
شخصی هم با حساب کاربری Wario64 توضیح داد که ایمیل راکستار احتمالاً منظورش از «فیزیکی» همون «کد توی جعبه» بوده. و بعداً خبرهای خوبی توی دسامبر میشنویم. یعنی در بهترین حالت، نسخه دیسکی واقعی ممکنه دسامبر ۲۰۲۶، یعنی حدود یک ماه بعد از عرضه، بیاد؛ تازه اگه واقعاق بیاد.
پس اگه دیسک میخوای:
- باید یه ماه بعد از همه صبر کنی
- نباید اسپویل بشه بازی برات (که ۱۰۰٪ میشه)
- نباید توی بحثها شرکت کنی
- نمیتونی روز اول با بقیه بازی رو شروع کنی.
ممنون راکستار، واقعاً دمت گرم
موج واکنشها: بین خشم، تسلیم و دفاع
خب با این همه صحبت و نمیدونم چیها و چهها، واقعاً کامیونیتی گیم چه واکنشی نشون داد؟
موج اول؛ شوک خالص
بازی GTA 6 رسماً وارد خطرناکترین بخش چرخه بازاریابیش شده. بخشی که طرفداران بالاخره میفهمن قراره این بازی چقدر ارزش داشته باشه. بعد از سالها تریلر، گمانهزنی، لیک، تاخیر و تئوریبافی، پیشفروش GTA 6 الان فعاله و قیمتگذاریش فوراً به یکی از بزرگترین جنجالهای بازی تبدیل شد. شبکههای اجتماعی مثل ایکس و ردیت تبدیل به میدون جنگ نظرات شدن. واکنشها عمدتاً منفی بود و کاربرا حس سوءاستفاده از افزایش قیمت بازیها رو ابراز کردن. نظرات از ناباوری تا خشم خالص متغیر بود. یه کاربر نوشت:
۱۰۰ دلار برای یه بازی رو به خاطر حرص و طمع یه شرکت نمیپردازم!
موج دوم؛ خشم سازمانیافته ردیت و ایکس
توی سابردیت GTA، طرفداران از حجم محتوای قفل شده پشت نسخه آلتیمیت ناراحت بودن. بالاترین پست سابردیت در اون لحظه این بود:«راکستار دوستت دارم، ولی قفل کردن محتوا پشت نسخههای مختلف بازی…». استراتژی قیمتگذاری GTA 6 موج خشمی رو در شبکههای اجتماعی ایجاد کرد.
طرفداران نگرانن که این میتونه الگوی بازیهای آینده بشه یا نه؟ یه کاربر نوشت:
و حرص و طمع هیچوقت تمومی نداره…
یکی دیگه نوشت:
تصور کن بخوای بری مغازه لباس ولی تابلو بزنه فروشگاه بستهست چون نسخه Ultimate نخریدی. خوش اومدی به نسل بعد.
یه کاربر دیگه هم اعلام کرد:
ازت متنفرم راکستار. این یه الگوی خطرناک ایجاد میکنه.
ولی تلخترین بخش واکنشها توی ردیت، این بود که خشم طرفداران دقیقاً کنار تسلیم نشسته بود. بازیکنان علاقهمند، نسخه آلتیمیت رو نقد میکنن، نبود دیسک رو زیر سوال میبرن و از پیشروی راکستار به سمت محتوای پولی دیجیتال انتقاد میکنن. ولی بعد، گاهی توی همون تاپیک، اعتراف میکنن که بازم اون محصول رو میخرن. دقیقاً همین دلیلیه که راکستار احتمالاً قسر در میره از تبعات کاری که انجام داده.
موج سوم؛ مدافعان
البته همه عصبانی نبودن.کاربری به نام xQc، یکی از پرحاشیهترین استریمرها، از موضع راکستار دفاع کرد. با کمتر از شش ماه تا عرضه بازی روی پلی استیشن ۵، ایکس باکس سری ایکس و ایکس باکس سری اس، نارضایتی طرفداران از تصمیمات قیمتگذاری راکستار به سرعت رشد کرده و این استریمر محبوب هم نظرش رو داده. اون یه میم رو توی شبکه اجتماعی ایکس پست کرد و نوشت:
گیمرها سالانه ۵ تا بازی نیمهکاره Early Access رو با قیمت ۱۴۰ دلار میخرن و ۳۰۰ دلار خرج اسکین میکنن، ولی وقتی یه شرکت رده بالا وقت میذاره و بهترین محصولش رو میسازه، یهو ۱۰۰ دلار زیاد میشه؟ خفه شید.
و من باید بگم: xQc تا حدی حق داره. ما خودمون این فرهنگ رو ساختیم. ما خودمون به صنعت گفتیم «بازی GTA 6 هر قیمتی باشه میخریم.»
ولی فرق بزرگی وجود داره:
- خرید اسکین به انتخاب آزادانس. دوست داشتی بخر، دوست نداشتی نخر!
- قفل بودن محتوای بازی دیگه انتخاب آزادانه نیست. داره به تو زور میشه که اگه تجربه کامل میخوای، نه تنها ۱۰ دلار گرونتر از نرخ بازیهای بازار بیا محصول منو بخر، بلکه حتی ۲۰ دلار بیشتر هم پاش بده! یعنی در مجموع ۳۰ دلار گرونتر بخر!
و این دو تا اصلاً قابل مقایسه نیستن.
تحلیلگران صنعت چی میگن؟ «امیدواریم گرونتر بشه!»
بله، درست خوندید. بعضی از آدمهای داخل صنعت واقعاً خوشحال بودن از افزایش قیمت. طبق گزارش تحلیلگر رسانه Epyllion به نام متیو بال (Matthew Ball) که گزارش «وضعیت بازیهای ویدیویی در سال ۲۰۲۵» رو منتشر کرده، بعضی توسعهدهندگان و ناشران در صنعت «امیدوار» بودن که تیک تو به عنوان شرکت مادر راکستار گیمز، قیمت بازی GTA 6 رو از استاندارد فعلی ۷۰ دلار به بین ۸۰ تا ۱۰۰ دلار افزایش بده.
بال همون موقعش هم گزارش داد که اگه تیک تو «سد ۷۰ دلاری» رو بشکنه، بازیهای ۵۰ دلاری میتونن ۶۰ دلار بشن، ۶۰ دلاریها ۷۰، ۷۰ دلاریها ۸۰ و علی برکتهالله. بعد از انتشار این گزارش، مایکل دوئس (Michael Douse) از استودیوی بازیسازی لاریان (سازنده بازی Baldur’s Gate 3) واکنش نشون داد و گفت:
«قرار نبود این رو بلند بگید!
دوئس به صحبتهاش اضافه کرد:
یه شرکت خوب حقوقها رو متناسب با تورم افزایش میده تا کارمنداش نمیرن یا همچین چیزی، ولی قیمت بازیها با تورم بالا نرفته.
و حدس بزنید چی شد؟ آفرین، دقیقاً همین اتفاق افتاد.
اثر دومینویی از بازیهایی که بعد از GTA 6 گرون شدن
ترسی که همه داشتن، به واقعیت تبدیل شد.بازی ۶۰ دلاری ۱۵ سال دوام آورد. بازی ۷۰ دلاری فقط ۵ سال و حالا بازی GTA 6 استاندارد ۸۰ دلار رو تثبیت کرده و فاصله بین این افزایشها داره کمتر و کمتر میشه.
در آگوست ۲۰۲۰، شرکت تیک تو اینتراکتیو با قیمتگذاری بازی NBA 2K21 روی ۷۰ دلار، اولین ناشری شد که سد ۶۰ دلاری رو برای نسل جدید کنسولها شکست. حالا همون Take Two دوباره اولین کسیه که سد بعدی رو هم میشکنه که به نظر من اصلاً تصادف نیست این رفتار.
بازیهایی که قبل یا بعد GTA 6 مرز ۸۰ دلار رو رد کردن
بازی Mario Kart World ناقابل ۸۰ دلار. نینتندو جرات کرد اولین قدم رو توی این راه برداره. با وجود اعتراضات، خیلی از مردم نگرانن که راکستار دروازهها رو باز کرده و یه استاندارد جدید صنعتی تنظیم شده.
بریم سراغ بعدی، بازی Fire Emblem: Fortune’s Weave هم ۸۰ دلار. بخش زیادی از گیمپلی حول آموزش و کاوشه، ولی سوال اصلی اینه که آیا نینتندو داره از اسم Fire Emblem سوءاستفاده میکنه تا قیمت بالا رو توجیه کنه.
بازیهای نینتندو سوئیچ ۲ که از همه چی گرونتره! کنسول Switch 2 کلی بازی ریمستر شده با خودش آورد و همهشون با نسخههای Switch 2 افزایش قیمت داشتن.
خوشآمد میگم به طرفدارای ایکس باکس به خاطر بازی The Outer Worlds 2 با قیمت ۸۰ دلاریش! ایکسباکس سریعاً پشت نینتندو صف بست و بازی The Outer Worlds 2 اولین بازی ۸۰ دلاری ایکسباکس شد.
اروپا هم به آتش کشیده شد!
یه فروشگاه اروپایی به اسم FNAC لیست قیمتهای مختلف نسخههای GTA 6 رو خیلی وقت پیش منتشر کرد که به قیمتهای نجومی دلاری ترجمه میشد. اروپاییها قبلاً مجبور بودن ۸۰ یورو (بیش از ۹۲ دلار) برای بازیهای AAA بدن و الان این رقم سر به فلک کشیده.
آیا ۸۰ دلار واقعاً زیاده؟
اینجا باید منصف باشم. استودیوی بازیسازی راکستار و تیک تو فقط به خاطر اینکه «میتونستن»، بازی GTA VI رو ۸۰ دلار نفروختن. هزینههای توسعه در دهه اخیر به شدت بالا رفته. وقتی بازی GTA V تا سال ۲۰۱۳ (زمان عرضه اصلیش) حدود ۲۶۵ میلیون دلار هزینه ساخت داشته الان هم گزارشا میگه بازی GTA 6 بیش از دو میلیارد دلار هزینه ساختش شده، پس نمیشه با قیمتی که بالا نرفته این منحنی رو ادامه داد. تورم واقعیه. یه بازی ۶۰ دلاری در ۲۰۰۵ حدود ۱۰۳ دلار امروزی محاسبه میشه. با احتساب تورم، نسخه استاندارد ۸۰ دلاری بازی GTA 6 ارزانترین قیمت عرضه AAA در سه دهه اخیره.
من این رو میفهمم. واقعاً میفهمم.
ولی…
بازی GTA 6 فقط یه بازی ۸۰ دلاری نیست. این یه نسخه استاندارد ۸۰ دلاری هست که به عنوان بازی کامل معرفی شده، در حالی که زیرش یه نسخه آلتیمیت ۱۰۰ دلاری نشسته که محتوای واقعی گیمپلی رو پشت ارتقاء قفل کرده. همین این یه تغییر معنادار از نحوه عملکرد نسخههای لوکس در گذشتهست. حتی یه الگوییه که هر ناشر دیگهای داره مطالعهاش میکنه تا پیادهسازی کنه.
آقا، خطر واقعی توی عادیسازی این واقعهست
من از قیمت ۸۰ دلار نمیترسم. از عادی شدنش میترسم. خطر اینجاست که بیشتر بازیها GTA 6 نیستن. اصلاً به گرد پاش هم نمیرسن. هیچکس هم جرات نداره با این موضوع مخالفت کنه؛ وگرنه توی همین بخش کامنتها شخصاً به چالش میکشمش! راکستار احتمالاً میتونه ۸۰ دلار بگیره چون دههها وقت گذاشته تا به این لحظه برسه. ولی مشکل اینه که هر ناشری فکر میکنه بازی بزرگ بعدیش هم خاصه.
بازیکنان سالهاست با GTA 6 به عنوان لحظه بزرگ بعدی گیمینگ رفتار کردن. ناشران دیگه حواسشون به پنجره عرضه بوده، طرفداران هر فریم تریلر رو آنالیز کردن و بازی قبل از عرضه تبدیل به یه رویداد فرهنگی شده. این سطح از اهرم فشار چیزیه که بیشتر ناشران بازی ندارن. اگه بازی GTA 6 با ۸۰ دلار قیمت پایه، نسخه آلتیمیت صد دلاری، نسخه فیزیکی بدون دیسک و محتوای داستانی پولی عرضه بشه (که میشه ظاهراً) و بازم موفق بشه، ناشرای دیگه قطعاً توجه میکنن.
بازی GTA 6 شاید موقعیت منحصربهفردی داره که از این موج اعتراض جون سالم به در ببره، ولی الگویی که ایجاد میکنه، منحصربهفرد نمیمونه.
سناریوی آینده و بازیهایی که قراره آزمون بدن
این قیمتگذاری جی تی ای ۶ ممکنه حداقل ۱۰ دلار افزایش قیمت در کل صنعت رو باعث بشه. گیمرها، مخصوصاً اونایی که بازیهای AAA انجام میدن، ممکنه مجبور بشن کیف پولشون رو برای هر محصولی تا این سطح کیفیت آماده کنن. یادتون باشه ما هنوز داریم درباره قیمت پایه حرف میزنیم، یعنی نسخههای لوکس و آلتیمیت و سوپر کهکشان ادیشن و اینا هم حتی گرونتر میشن.
آزمونهای بزرگ بعدی کدوم بازیهان؟
- بازی The Witcher 4 از سی دی پراجکت رد
- بازی The Elder Scrolls VI از بتسدا
- نسخه بعدی Mass Effect از الکترونیک آرتز
- نسخه بعدی God Of War از سونی
هر کدوم از اینا حالا با یه شرایطی مواجهان و باید ببینیم آیا اونا هم ۸۰ دلار میشن؟ آیا جراتش رو دارن؟ من فکر میکنم جواب «بله» هست. چون راکستار راه رو باز کرد.
حرف آخر من به شما گیمرهای با غیرت
ما عادت داریم انگشت اتهام رو سمت شرکتها بگیریم. بارها شده خیلیهامون (نه فقط ما ایرانیها البته) گفتیم که:
- راکستار طمعکاره
- تیک تو فقط پول میخواد و مفت میل میکنه!!!
- زلنیک سودجوئه
بله، همه اینا درسته. ولی یه آینه هم هست.ما بودیم که گفتیم بازی GTA 6 ارزشش خیلی بیشتر از این حرفاست. حتی اگع پونصد دلار هم بود میخریدمش. ما بودیم که هر سال میلیاردها دلار خرج Shark Card و V-Buck و Battle Pass کردیم. ما بودیم که هر بازی ناقص Early Access رو روز اول خریدیم و بعد شکایت کردیم.
یه بازی جدید، یه نسخه سالانه یا یه بازی جهانباز کوچیکتر نمیتونه با این همه جنجال قیمتی وارد بازار بشه، ولی بازی GTA 6 میتونه. چون تقاضا از قبل وجود داشته، حتی قبل از اینکه راکستار قیمت نسخه پایه و آلتیمیت رو اعلام کنه. صنعت گیم آینه ماست و الان داره بهمون نشون میده که چقدر حاضریم بهاش رو بپردازیم.
قیمت ۸۰ دلاری بازی جی تی ای ۶ دقیقاً روی مرزی قرار گرفته که راکستار بتونه بگه «ارزشش رو داره»؛ چون احتمالاً بزرگترین بازی ساختهشده تاریخه و از افزایش قیمت به تنهایی دهها اگه نه صدها میلیون دلار بیشتر در بیاره. ولی در عین حال اونقدر پایینه که احتمالاً تمایل هیچکسی به خرید بازی رو تغییر نمیده.
و بعد هر عرضه بزرگ از اینجا به بعد، همین چرخه تکرار میشه:
- اعلام قیمت همراه با شوک و خشم مخاطبا
- بحثهای اینترنتی بی فایده
- شکوندن رکوردهای پیشخرید توسط کل کامیونیتی
- عرضه و افزایش شدت خرید
- بیدار شدن نسبت به کلاهی که سرمون رفته بابت قیمت گرون بازی، اون هم بعد از تجربه بازی.
- معرفی بازی بعدی و دوباره تکرار همین چرخه
نتیجه بگیریم که…
۱۳ ساله از عرضه بازی GTA V گذشته و بیش از ۱۸۵ میلیون نسخه در سه نسل کنسول فروخته. هنوز هم باید دید این استراتژی قیمتگذاری چه تأثیری روی کل صنعت بازیهای ویدیویی میذاره. ولی یه چیز مسلمه که هر کاری که جی تی ای 6 بکنه، خواه یا ناخواه تاثیرگذار خواهد بود.
این بازی یه نقطه عطفه. نقطه عطفی که ممکنه سالها بعد بهش نگاه کنیم و بگیم: «اینجا بود که همهچیز عوض شد.» یادتون باشه بازی Red Dead Redemption 2 هم نسخه آلتیمیت ۱۰۰ دلاری داشت. فقط چند اسکین، یه اسب و یکم ارز درون بازیش بیشتر بود و تقریباً هیچکس اعتراض نکرد، چون آیتمهای ظاهری چیزی رو از تجربه بازیکن کم نمیکنن. ولی GTA بعدی داره لوکیشنهای واقعی در لئونیدا و محتوای داستانی رو قفل میکنه.
و تلخترین قسمت ماجرا چیه؟ من که نسخه ۱۰۰ دلاری رو خرید؛ شما هم میخرید. راکستار هم اینو میدونه و دقیقاً همینه مشکل. صنعت گیم اینجا گیرپاژ کرده و راکستار داره از این موضوع، پول درمیاره.
